Etiket: primitive

Kav Mantarı İşleme Rehberi Potasyum Nitrat vs Geleneksel Küllü Su

On By Pembebulutde ANASAYFAYorum bırakın

YASAL UYARI VE SORUMLULUK REDDİ BEYANI


1. BİLGİLENDİRME AMACI VE NİTELİĞİ
İşbu blog yazısında (“Kav Mantarı İşleme Rehberi Potasyum Nitrat vs Geleneksel Küllü Su”) yer alan tüm bilgiler, teknik anlatımlar, kimyasal oranlar ve uygulama yöntemleri münhasıran genel kültür, hobi ve bilgilendirme amacı taşımaktadır. İşbu İçerik, profesyonel bir kimya, hayatta kalma veya iş güvenliği eğitimi niteliğinde olmayıp, uzman tavsiyesi yerine geçmez. Yazar, sağlanan bilgilerin eksiksizliği, güncelliği veya kesin doğruluğu konusunda herhangi bir taahhütte bulunmamaktadır.


2. RİSK KABULÜ VE MÜNHASIR SORUMLULUK
İçerikte detaylandırılan yöntemlerin uygulanması, okuyucunun/kullanıcının kendi hür iradesine ve inisiyatifine bırakılmıştır. Potasyum Nitrat (KNO3) ve Potasyum Karbonat (Kül Suyu) gibi kimyasal maddelerin temini, hazırlanması, ısıtılması ve uygulanması süreçleri; yangın, patlama, kimyasal yanık, zehirlenme ve mülkiyet hasarı dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere ciddi riskler barındırmaktadır. Kullanıcı, bu yöntemleri uygulayarak, söz konusu faaliyetlerden doğabilecek tüm maddi, manevi ve bedeni zararların riskini peşinen kabul etmiş sayılır.


3. GÜVENLİK VE TEDBİR YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Bahsi geçen kimyasal işlemlerin gerçekleştirilmesi sırasında gerekli Kişisel Koruyucu Donanımların (KKD) (koruyucu/yanmaz eldiven, koruyucu gözlük, maske vb.) kullanımı ve çalışma ortamının güvenliğinin sağlanması (havalandırma, yanıcı maddelerden arındırma vb.) tamamen kullanıcının yasal yükümlülüğündedir.


4. SORUMLULUKTAN BAĞIŞIKLIK
Yazar ve yayıncı, İçerik’te yer alan bilgilerin yanlış anlaşılması, hatalı uygulanması, dikkatsizlik veya öngörülemeyen kazalar neticesinde üçüncü şahısların veya uygulayıcının uğrayabileceği doğrudan veya dolaylı hiçbir zarar, ziyan veya kayıptan ötürü hukuki veya cezai olarak sorumlu tutulamaz. İşbu metni okuyan her kullanıcı, bu şartları gayrikabili rücu kabul etmiş sayılır.

TEHLİKE VE GÜVENLİK İKAZI


Aşağıda açıklanan prosedürler, Potasyum Nitrat (Oksitleyici) ve Kostik (Aşındırıcı) maddelerin kullanımını içermektedir.

  • Bu maddeler cilt ve göz ile temasında kalıcı hasarlara; hatalı kullanımda ise kontrolsüz yanma reaksiyonlarına sebebiyet verebilir.
  • İşlemleri asla kapalı, havalandırması olmayan alanlarda gerçekleştirmeyiniz.
  • Çözelti hazırlarken metal (özellikle alüminyum) kaplar kullanmayınız; tepkime riski mevcuttur.
  • Nihai ürün “kendiliğinden yanabilen” sınıfa girmese de, yüksek yanıcılık özelliğine sahiptir. Isı kaynaklarından uzak, nemsiz ortamda muhafaza ediniz.
  • Çocukların ve evcil hayvanların erişemeyeceği yerlerde uygulayınız.

Kav Mantarı İşleme Rehberi Potasyum Nitrat vs Geleneksel Küllü Su

Ötzi’yi, yani o meşhur Buz Adam’ı bilirsiniz. Alplerde bulunduğunda, binlerce yıldır buzun altında sakladığı bel çantasından modern insanın hayatını kurtaran o şey çıktı:

Kav Mantarı (Fomes fomentarius). Çakmak yok, benzin yok; sadece doğru işlenmiş bir mantar ve bir çakmak taşı.


Ormanda yürürken yaşlı bir kayın, ıhlamur, çınar veya meşe vb. ağaçların gövdesinde at nalına benzeyen o gri mantarı gördüğünüzde, aslında doğanın size sunduğu en eski teknolojilerden birine bakıyorsunuz. Ancak bir sorun var:

Mantarı o haliyle koparıp üzerine kıvılcım çakarsanız, pek bir şey olmaz.


Onu “doğal bir baruta” çevirmek için biraz kimyaya, biraz da kol kuvvetine ihtiyacımız var. Bu yazıda, hem geleneksel Küllü Su yöntemini hem de bazı insanların favorisi Potasyum Nitrat yöntemini (üstelik o meşhur ‘yanlış bilinen’ oranları düzelterek) anlatacağım.

Ancak bu başlıkta benim favorim olan kimyasal yöntem üzerinde  daha çok duracağım. Çünkü internette geleneksel yöntem epeyce anlatılmış durumda 🙂


1. Anatomi Dersi: Neyin Peşindeyiz?


Mantarı elinize aldığınızda sert bir odun parçası gibi gelir. Bizim işimiz bütün mantarla değil. Mantarı ortadan ikiye kestiğinizde üç katman görürsünüz:


Dış Kabuk: En üstteki gri, sert tabaka. Tıraşlayıp atın.


Borucuklar: Alt kısımdaki süngerimsi görünen yer. Ateş tutmaz, kesin atın.


Trama: Kullanılacak kısım burası. Kabuk ile borucuklar arasında sıkışmış, süet deriye benzeyen o kahverengi, yumuşak katman. Bize lazım olan sadece bu bölüm.


Bu katmanı bıçağınızla 3 ila 5 milimetre kalınlığında dilimler halinde ve ne kadar uzun parçalar halinde ayırabilirseniz ayırın. Ne kadar geniş yüzey elde ederseniz, işiniz o kadar kolay olur.

2. Kimyasal Hazırlık: Lifleri Ateşe Hazırlamak


Dilimlediğimiz mantarları, en ufak bir kıvılcımı bile yakalayacak hale getirmek için iki yolumuz var. Biri “dede yadigarı”, diğeri “bilimsel yöntem”.


Yöntem A: Geleneksel “Küllü Su” (Doğal ve Sabırlı)


Doğada, elinizde modern kimyasallar yoksa atalarımız ne yapıyorsa onu yaparsınız.

Sert odun küllerini (meşe harikadır) suyla karıştırıp süzdüğünüzde elde ettiğiniz o kaygan su, güçlü bir Potasyum Karbonat kaynağıdır.


İşlem: Mantar dilimlerini bu suda ortalama 30 dk – 1 saat kadar kaynatın.


Sonuç: Bu yöntem mantar liflerini kimyasal olarak parçalar. Kuruyup dövüldüğünde inanılmaz yumuşak, kadife gibi bir doku elde edersiniz.

Sadece ateş yakmak için değil, şapka yapımı veya kanama durdurucu (hemostatik) olarak da bu yöntem kullanılır.


Yöntem B: Potasyum Nitrat (KNO3) (Hızlı ve Keskin)


Eğer amacınız, rüzgarlı bir havada, donmuş parmaklarla çakmak taşını bir kere vurduğunuzda o ateşin yanmasıysa; modern yöntem budur. Ancak internette dolaşan “Bolca koyun, iyi yanar” efsanesine inanmayın.


Altın Oran:  %2 – %3 ancak peki ya neden?

Çoğu kaynak %10 ve üzeri oranlar verir. Bu büyük bir hatadır. Çok fazla nitrat, mantarı “gevrek” yapar. Döverken kırılır, toz olur. Daha da kötüsü, bir fitil gibi yanıp saniyeler içinde tükenir.


Bize lazım olan, mantarın için için, uzun süre kor halinde yanmasıdır.


İdeal Tarif:

  • 20g – 30g Potasyum Nitratınızı (Tepeleme 1 yemek kaşığı civarı) cam kavanoza ekleyin.
  • Dilimlediğiniz mantarları da kavanoza ekleyin.
  • 1 litre su kaynatın (sıcak olsun yeter), ardından cam kavanoza dökün.
  • Mantarlar sünger gibi oldukları için yüzeceklerdir, üzerine bir ağırlık koyup suyun içinde tutun.
  • 24 ila 48 saat bu banyoda bekletin.


 
3. Kritik Hata: İşlem Sırası


Geldik işin püf noktasına. Çoğu kişi “Önce mantarı döveyim, pamuk gibi olsun, sonra ilaca yatırırım daha iyi emer” diye düşünür. Sakın bunu yapmayın.


Mantar lifleri ıslandığında yapışır. Eğer önce döver sonra ıslatırsanız, kuruduğunda elinizde sert bir mukavva/tahta parçası kalır.


Doğru sıra şudur: Dilimle — Kimyasal Banyo — Kurutma — Dövme.


Mantarı sudan çıkardığınızda sıkmayın, bırakın suyu süzülsün ve kendi halinde kurusun. Kuruduğunda sertleşecek, endişe etmeyin. Son dokunuşu bir sonraki adımda yapacağız.


4. Dövme (Mekanik İşleme)


Elinizde kimyasal emmiş, kurumuş ve sertleşmiş mantar dilimleri var. Şimdi onları “Kav” yapma zamanı.


Düz, pürüzsüz bir zemin bulun. Tahta veya plastik bir tokmakla (metal lifleri kesebilir, tahta daha iyidir) mantar dilimini dövmeye başlayın. Merkezden dışa doğru…


Vurdukça o sert yapının çözüldüğünü, rengin açıldığını ve dokunun kadifemsi bir süet deriye dönüştüğünü göreceksiniz. Elinizle nazikçe çekiştirip lifleri esnetin.

İşte şimdi, o yüzeydeki mikroskobik tüycükler, üzerine düşecek ilk kıvılcımı bekleyen kav haline geldi.


Bu mantardan bir parça koparın, magnezyum çubuğunuzu veya çakmak taşınızı çakın. O minik kor parçasının mantarın üzerinde nasıl yayıldığını, üfledikçe nasıl güçlendiğini izlemek, insanın en keyifli anlarından biridir.

Esen Kalın!

Karşılaştırma: Potasyum Nitrat mı, Küllü Su mu?


Kav mantarını işlerken kullanılan bu iki yöntem, dışarıdan bakıldığında benzer görünse de kimyasal çalışma prensipleri ve elde edilen sonuçlar açısından “gece ile gündüz” kadar farklıdır. İşte farkları:


1. Potasyum Nitrat (KNO3):


Bu yöntem, mantarın fiziksel yapısından ziyade yanıcılığını değiştirmeye odaklanır.


Nasıl Çalışır? Potasyum nitrat güçlü bir oksitleyicidir (oksijen kaynağıdır). Mantar bu çözeltiyi emdiğinde, liflerin içine mikroskobik oksijen depoları yerleştirmiş olursunuz.


Sonuç: Kıvılcım düştüğü anda, mantar havadaki oksijeni beklemeden kendi içindeki oksijeni kullanarak patlayıcı bir hızla tepkimeye girer.


Avantajı: En zorlu hava koşullarında, nemli ortamda veya çok zayıf bir kıvılcımla bile garantili ateş yakar.


Dezavantajı: Mantarı biraz sertleştirir (gevrek yapar). Sadece ateş yakmak için uygundur, başka amaçla (giysi, şapka vb.) kullanılamaz.


2. Küllü Su (Geleneksel Yöntem): “Doğal Yumuşatıcı”


Bu yöntem, mantarın kimyasal yanıcılığından ziyade fiziksel dokusunu değiştirmeye odaklanır.


Nasıl Çalışır? Odun külündeki Potasyum Karbonat (alkali), kaynama sırasında mantarın sert yapısını oluşturan lignin ve selüloz bağlarını kimyasal olarak çözer/gevşetir.


Sonuç: Mantar lifleri birbirinden ayrılarak pamuk veya kadife gibi yumuşacık bir hale gelir. Yanıcılığı, liflerin çok incelmesi ve yüzey alanının artmasıyla sağlanır.


Avantajı: %100 doğaldır. Elde edilen ürün o kadar yumuşaktır ki yapısı deriyi andırır ve şapka yapımında veya (steril edilirse) kan durdurucu olarak kullanılabilir.


Dezavantajı: Hazırlaması zahmetlidir (kül eleme, su hazırlama, kaynatma). Potasyum nitrat kadar “agresif” ve hızlı bir tutuşma sağlamaz.

GÖRSELLER

Dış Kabuk Tıraşlama İşlemi Görüntüsü
Borucuklar İle Trama Bölümü Görüntüsü ( Bıçakla Trama Bölümü Gösteriliyor)
Dış Kabuk Ve Trama Bölümünün Görüntüsü
Dilimlenmiş Kav Mantarları
Ağaç Üzerinde Görünen İki Adet Kav Mantarı
Ağaçtan Koparılmış Kav Mantarı
İçi Gösterilmek İçin Ortadan İkiye Kesilmiş Kav Mantarı
Kav Mantarı Anatomisi
Trama Bölümünün Dilimlenmesi Aşaması
Dilimlenmiş Trama Bölümleri Ve Dış Kabuk Görseli
48 Saat Bekletildikten Sonra Süzülen Ve Kurumaya Bırakılan Kav Mantarları
İşlenmiş Kav Mantarlarının Saklanması ( Muhakkak Hava Almayan Bir Ortamda Muhafaza Edilmelidir )

VİDEOLU ANLATIM

Videolu Anlatım

Çerçeveli Testere Nedir? Nasıl Yapılır?

On By Pembebulutde ANASAYFA, KENDİN YAPYorum bırakın

Doğaya çıktığımızda hepimizin ortak bir derdi var:

Çanta ağırlığı. “Acaba şu büyük baltayı alsam mı?”, “Katlanır testere yeter mi yoksa büyük bir bıçak mı lazım?” derken çanta dolup taşıyor.


Geçenlerde ormanda, bushcraft dünyasının efsane ismi Mors Kochanski’nin o meşhur felsefesini denemeye karar verdim: “Ne kadar çok bilirsen, o kadar az taşırsın.”

Sonuç mu? Yanımda sadece incecik bir testere ağzı (bıçağı) taşıyarak, ormandaki malzemelerle büyük kütükleri rahatça kesen o meşhur testeresini (H-Çerçeveli Testere) yaptım.

Sayfa sonunda göreceğiniz fotoğraftardaki bu basit alet, bir baltayla yarım saatte harcayacağınız enerjiyi 5 dakikaya indiriyor.


Gelin, bu işin mantığını ve nasıl yapıldığını adım adım anlatayım.

Neden Bu Testere?
Bu tarz testereler yeni icat değil ama onları modern günümüz dünyasına kazıyan kişi kesinlikle Mors Kochanski’dir. Onun felsefesine göre yapılan iş basit ve etkili olmalıdır. Çerçeveli testere de bu felsefeye uyar ve basit bir kaldıraç mantığıyla çalışır.

Siz üstteki ipi sıktıkça, alttaki kollar dışa açılır ve testere bıçağını taş gibi gerer. İyi kurulmuş bir testere ile devrilmiş bir ağacı bile rahatlıkla işleyebilirsiniz. Üstelik yanınızda büyük ve ağır ekipman taşımanıza gerek kalmadan.

Bize Neler Lazım?
Çantanızdan çıkarmanız gereken sadece iki, bilemediniz üç şey var:


Testere Ağzı: Herhangi bir nalburdan alacağınız 50-60 cm’lik bir kolaster testere ağzı. (İki ucunda delik olması şart).


İp: Sağlam bir paracord, iskota veya başka sağlam bir ip


Halkalar veya Çiviler: Testere bıçağını tutturmak için iki adet anahtarlık halkası veya sağlam çivi.

Geri kalan her şeyi orman bize verecek. (Bıçak, multitool veya balta zaten yanınızda mevcuttur diye listeye eklemiyorum 🙂 )

Adım Adım Yapım Aşaması
Bu testereyi yapmak, biraz el becerisiyle yaklaşık 30-40 dakikanızı alır.

1. Dikey Kollar (Tutma Sapları)

  • Önce elinize rahat oturacak kalınlıkta, sağlam (tercihen kuru) bir daldan iki parça kesin. (40-50 cm)
  • İki dikey parçayı yan yana koyun. Eğer hafif eğrilik varsa, iç bükey (çukur) kısımları birbirine bakacak şekilde hizalayın.
  • Bu iki parçanın alt kısımlarına bıçağınızın gireceği kadar bir kanal (yarık) açın, ancak yarığın çok derin olmamasına dikkat edin

2. Pim Yuvası

  • Yarığın olduğu bölgeye, testereyi tutacak civatanın/çivinin oturması için sığ bir “V” çentiği açın.
  • Yarığın tam zıt köşesine gergi iplerinin gireceği altlı üstlü pim yuvası  açın bu yuvalar gerilen iplerin yerinden çıkmaması için yardımcı olacak. (90 derece köşenin hemen üstüne ve en üst kısımlardan birine yuva açılacak)



3. 90 Derece Köşe

  • Dikey parçaların içe bakan yüzeylerinde, testere ağzının birkaç santim üzerinden başlayıp parçanın yarısına kadar devam eden 90 derecelik keskin bir köşe yontun. Bu köşe, yatay parçanın oturacağı düzlemi oluşturacaktır.


4. Yatay Parça (Omurga)
İşin sırrı burada. “H” harfinin ortasındaki o yatay çizgi var ya, işte o parça sistemin çökmesini engeller.

  • Dikey kolların tam ortasına gelecek şekilde bir dal daha kesin. (Tercihen testere bıçağı uzunluğunda +2/4cm)
  • Bu parçanın uçlarını hafifçe sivriltin (kalem açar gibi değil, düz tornavida ucu gibi).
  • Dikey kollarda da bu uçların oturacağı hafif oyuklar açın. Böylece testereyi gerdiğinizde parça kayıp fırlamaz.


5. Bıçağı Takın

  • Pimleri veya anahtarlık halkalarını deliklerden geçirin.
  • Hazırladığınız dikey kolların altındaki yarıklara testere bıçağını yerleştirin.

  Şu an her şey sallanıyor, merak etmeyin, birazdan toparlayacağız.

6. İp Gergisi
Şimdi fiziği konuşturma zamanı.

  • İskeletin en tepesine, yani bıçağın tam zıt tarafına açtığınız çentiklere iplerinizi geçirin. (İpleri birbiri içinden değil birbirinden bağımsız geçirin)
  • Ormandan bulduğunuz kısa ve sağlam bir çubuğu (biz buna burgu çubuğu diyoruz) iplerin arasına sokun ve çevirmeye başlayın! Siz çevirdikçe ipler kısalacak, üst kollar birbirine yaklaşacak.
  • Kaldıraç etkisiyle alt taraftaki kollar dışa doğru itilecek ve testere bıçağınız gerilmeye başlayacak.
  • Bıçağa parmağınızla vurduğunuzda o “tınnn” sesini duyuyorsanız, ve testereyi elinizle ileri geri hareket ettiremiyorsanız tebrikler! Artık elinizde bir kesim aleti var. Burgu çubuklarını zıt iplere yaslayarak sabitleyin, işlem tamam.

 



Küçük Ama Önemli İpuçları

Ağaç Seçimi: Mümkünse kuru ve sert ağaç dalları kullanın  Yaş dallar esnektir; siz ipi gerdikçe dalın kendisi bükülebilir, bıçak yeterince gerilmeyebilir.

Güvenlik: İşiniz bittiğinde veya mola verdiğinizde burguyu gevşetin. Ahşap sürekli gergin kalırsa zamanla deforme olabilir, bir dahaki sefere kırılabilir.

Taşıma: Ben genelde testere bıçağını tenceremin etrafına sararak veya kemerimin içine (korumayla tabii ki!) koyarak taşıyorum. Yer kaplamıyor, ağırlık yapmıyor.

Doğada kendi aletini yapmanın verdiği haz ve tecrübe kesinlikle çoğu şey de bulunmuyor, bu yüzden muhakkak yeni şeyler deneyimleyin ve esen kalın 🙂 !

GÖRSELLER

Araç arkasında bulunan süpürge sopasından ve ormandan yararlanarak yapılan çerçeveli testere çalışmam
Başka bir açıdan görünümü
Yatay parça ile 90 derecelik köşenin birbirine uyumu (önemli)
Tüm işlemler sonucunda oluşan, iyi iş çıkarıldığını gösteren düz hat.
Daha önce tamamen ormandan yararlanılarak yapılmış çerçeveli testere çalışmam.

VİDEOLU ANLATIM

Genel anlatım videosu

Kesim Performansı

Ateş 101: Çelik – Çakmaktaşı Yöntemi

On By Pembebulutde ANASAYFA, ATEŞ - SUYorum bırakın


Çelik – Çakmaktaşı tekniği, insanlık tarihinde ateşe hükmetme yolculuğunun en önemli adımlarından biridir. Bu yöntem, binlerce yıl boyunca ateş yakmanın en güvenilir ve yaygın yolu olmuş, 19. yüzyılda kibritin icadına kadar popülerliğini korumuştur.

1. Kökeni (Tarihçesi)

  • Çelik-çakmaktaşı tekniğinin kökeni, adından da anlaşılacağı gibi Demir Çağı’na (yaklaşık M.Ö. 1200’lerden itibaren) dayanır. İnsanların demiri işleyip yüksek karbonlu çelik üretmeyi öğrenmesiyle birlikte bu teknik ortaya çıkmıştır.
  • Önceki Yöntem: Bu teknikten önce, en yaygın vurmalı yöntem pirit (bir demir sülfür minerali) ve çakmaktaşı kullanmaktı. Ancak çelik kullanımı, çok daha sıcak, daha parlak ve daha uzun ömürlü kıvılcımlar ürettiği için devrim niteliğinde bir gelişmeydi. Bu da ateşi daha hızlı ve daha güvenilir bir şekilde yakmayı sağladı.
  • Yaygınlaşması: Roma İmparatorluğu döneminde standart bir ekipman haline geldi ve Vikinglerden Orta Çağ şövalyelerine, Osmanlı askerlerinden Amerika’nın ilk yerleşimcilerine kadar çok geniş bir coğrafyada ve zaman diliminde kullanıldı.

2. Ardında Yatan Bilim

  • Olay basit bir sürtünme gibi görünse de arkasında temel fizik ve kimya prensipleri yatar.
  • Sertlik Farkı: İşin sırrı malzemelerin sertlik farkındadır. Çakmaktaşı (bir kuvars türü), Mohs sertlik skalasında yaklaşık 7 sertliğe sahiptir. Yüksek karbonlu çelik ise genellikle 5.5 – 6.5 arasındadır. Bu, çakmaktaşının keskin bir kenarının çelikten daha sert olduğu anlamına gelir.
  • Kıvılcım Nedir?: Vuruş anında, çakmaktaşının keskin kenarı, çelik yüzeyden mikroskobik boyutta bir metal parçacığı “kazır” veya “talaş kaldırır”. Bu eylem sırasında ortaya çıkan yoğun sürtünme, bu minik çelik parçasını anında akkor haline getirir, yani yaklaşık 800-900°C sıcaklığa kadar ısıtır.
  • Oksidasyon (Yanma): Asıl parlaklığı veren şey bu adımdır. Havayla temas eden bu aşırı ısınmış, minik çelik parçacığı, oksijenle çok hızlı bir şekilde reaksiyona girer. Bu, piroforik oksidasyon olarak bilinen bir yanma reaksiyonudur. Kısacası, gördüğünüz o parlak kıvılcım, aslında yanan bir demir parçacığıdır.
  • Kav’ın Rolü: Çıkan kıvılcım çok sıcak olsa da enerjisi düşüktür ve kısa sürelidir. Bu nedenle doğrudan bir odunu veya yaprağı tutuşturamaz. Burada devreye kav girer. Kav, çok düşük sıcaklıklarda bile köz tutabilen, özel olarak hazırlanmış bir malzemedir. Kıvılcım kavın üzerine düştüğünde, onu yakıp bir aleve dönüştürmez; bunun yerine yavaş yavaş yanan bir kor oluşturur.

3. Püf Noktaları ve Uygulama

Gerekli Malzemeler:

  • Çelik (Çakmak): Genellikle “C” veya “U” şeklinde, yüksek karbonlu çelikten yapılmış bir parçadır. Eğri yüzeyi, vuruş açısını kolaylaştırırken, parmaklarınızı korur. İyi bir çelik, bol ve parlak kıvılcımlar saçar.
  • Çakmaktaşı (Flint): Sert, camsı bir kayaçtır. En önemli özelliği, kırıldığında jilet gibi keskin kenarlar oluşturmasıdır. Bu keskin kenar, çeliği kazımak için kritiktir. Kenar körelirse, taşı kırarak yeni bir keskin kenar elde etmek gerekir.
  • Kav: En kritik malzemedir. En iyi kav, “kumaş kömürü” (char cloth) olarak bilinen, havasız ortamda yakılarak kömürleştirilmiş pamuklu kumaştır. Diğer iyi kavlar arasında kav mantarı, bazı bitkilerin havları (örneğin ısırgan otu) bulunur.

Adım Adım Uygulama:

  • Hazırlık: Bir “kuş yuvası” hazırlayın. Bu, kuru ot, ağaç kabuğu lifleri veya ince dallardan oluşan, avucunuza sığacak bir tutuşturucu yumağıdır.
  • Kavı Yerleştirme: Çakmaktaşını, keskin kenarı yukarı bakacak şekilde dominant olmayan elinizle tutun. Bir parça kav bezini (veya kullanacağınız kavı) tam olarak bu keskin kenarın üzerine, başparmağınızla sabitleyerek yerleştirin.
  • Vuruş Tekniği: Çeliği diğer elinize alın. Amaç, çakmaktaşına sertçe vurmak değil, çeliği yaklaşık 30-45 derecelik bir açıyla, hızlı ve kararlı bir hareketle çakmaktaşının keskin kenarına sıyırarak vurmaktır. Hareket bilekten gelmelidir. Çelik, taşa çarptıktan sonra aşağı ve ileri doğru gitmelidir.
  • Kıvılcımı Yakalama: Doğru yapıldığında, çelikten kopan kıvılcımlar yukarı ve ileri doğru, doğrudan kav bezinin üzerine fırlar. Bir veya birkaç denemeden sonra kıvılcımlardan biri kav bezine düşerek onu köz haline getirecektir. Kav bezi alev almaz, sadece sigara gibi kırmızı bir nokta halinde sessizce yanar.
  • Koru Aleve Dönüştürme: Közü yakaladığınız anda, kav bezini dikkatlice alın ve önceden hazırladığınız “kuş yuvası”nın ortasına yerleştirin. Yuvayı ellerinizle nazikçe kapatın ve yavaşça üflemeye başlayın. Oksijen akışı közü büyütecek ve bir süre sonra kuş yuvası aniden alev alacaktır.


Diğer Vurmalı İlkel Ateş Teknikleri


Çelik-çakmaktaşı tekniği en gelişmişi olsa da ondan önce kullanılan başka bir vurmalı teknik daha vardır:
Pirit/Markazit ve Çakmaktaşı Tekniği


Bu, insanlık tarihinin bilinen en eski vurmalı ateş yakma yöntemlerinden biridir ve kökeni Paleolitik Çağ’a kadar uzanır. Ünlü buzul adamı Ötzi’nin yanında bu yönteme uygun malzemeler bulunmuştur.

Malzemeler:

Pirit veya Markazit: Bunlar demir sülfür  mineralleridir. Pirit daha kararlı ve yaygındır. “Ahmak altını” olarak da bilinir.

Çakmaktaşı (veya başka bir sert kayaç): Yine sert ve keskin kenarlı bir taşa ihtiyaç vardır.

Kav: Bu yöntemde çıkan kıvılcımlar, çelikten çıkanlara göre daha soğuk ve daha az enerjiktir. Bu nedenle, kav mantarı (amadou) gibi son derece kolay tutuşabilen bir kav kullanmak neredeyse zorunludur.

Ardındaki Bilim: Mekanizma çelikten farklıdır. Çakmaktaşı pirite sürtüldüğünde veya vurulduğunda, pirit toz haline gelir. Bu ince pirit tozu, sürtünme ısısı ve havadaki oksijenle hızla reaksiyona girerek yanar ve bir kıvılcım oluşturur. Bu reaksiyon sırasında belirgin bir kükürt kokusu ortaya çıkar.

Uygulama ve Zorluklar:

Teknik, çelik-çakmaktaşına benzer şekilde, pirit parçasına çakmaktaşıyla vurarak kıvılcımları kavın üzerine düşürmeyi hedefler.

Çok daha fazla pratik ve sabır gerektirir. Kıvılcımlar daha sönüktür ve köz elde etmek daha zordur.

Pirit nemli havada zamanla bozularak sülfürik asit üretebilir, bu da malzemenin etkinliğini azaltır.
Bu iki yöntem, ateşi “taşınabilir” hale getiren ve sürtünme (yay tekniği, el matkabı vb.) gibi daha meşakkatli yöntemlere göre daha hızlı sonuç veren vurmalı tekniklerin en bilinen örnekleridir.

Notlar: Bu yazı başka kombinasyonlar gösterilmek istendiğinde zamanla güncellenebilir veya yeni bir başlık altında yayınlanabilir. Lütfen takipte ve esen kalın!

Görseller  Ve Videolu Anlatımlar

Ateş 101: Bambu Ateş Testeresi Yöntemi

On By Pembebulutde ANASAYFA, ATEŞ - SUYorum bırakın

Bambu Ateş Testeresi Yöntemi Nedir? Kökeni Hakkında Bilgiler


Bambu ateş testeresi yöntemi, geleneksel bir sürtünme temelli ateş yakma tekniğidir. Özellikle bambunun bol bulunduğu Güneydoğu Asya bölgelerinde kullanılır. Bu yöntemde iki bambu parçası birbirine sürtülerek ısı üretilir ve bu ısıyla kıvılcım oluşturulur. Kıvılcım(köz), kav ile temas ettirilerek ateş yakılır.

Bambu Ateş Testeresi Yönteminin Kökeni


Bambu ateş testeresi yöntemi, özellikle Güneydoğu Asya ve Pasifik Adaları’nda yaşayan yerli halklar tarafından geliştirilen geleneksel bir ateş yakma tekniğidir. Kökeni, bölgenin doğal kaynaklarına ve iklimine uyum sağlayan yerli kültürlerin pratik ihtiyaçlarına dayanır. İşte detaylar:



1. Coğrafi ve Kültürel Köken


– Güneydoğu Asya: 
  – Endonezya, Filipinler, Malezya ve Tayland gibi ülkelerde, bambu bitkisinin bol bulunması ve dayanıklı yapısı, bu yöntemin ortaya çıkmasında kritik rol oynamıştır. 
 

– Özellikle Dayak kabileleri (Borneo), Ifugao halkı (Filipinler) ve Papua Yeni Gine yerlileri gibi topluluklar tarafından nesiller boyu kullanılmıştır. 

– Pasifik Adaları: 
  – Hawaii ve Polinezya kültürlerinde de benzer tekniklerin izleri görülür. Örneğin, Hawaiililerin “ahi” (ateş) yakma ritüellerinde bambu ve diğer lifli bitkiler kullanılırdı. 



2. Tarihsel Arka Plan


– Antik Çağlara Dayanır: 
  – Bu teknik, muhtemelen Antik Çağlardan kalma sürtünmeyle ateş yakma yöntemlerinin bir adaptasyonudur. Diğer sürtünme teknikleri (örneğin, el matkabı veya yay matkabı) kadar yaygın olmasa da, bambunun benzersiz yapısı bu yöntemi bölgeye özgü kılmıştır. 

– Avantajları: 
  – Bambunun iç kısmındaki lifli ve gözenekli yapı, sürtünme sırasında hızla toz biriktirir ve ısınır. Bu toz, diğer ahşap türlerine göre daha çabuk kor haline gelir. 
 

– Ayrıca bambu, tropikal iklimde hızla kuruyabilen bir malzeme olduğu için yağmurlu bölgelerde bile kullanışlıdır. 



3. Kültürel ve Ritüelistik Bağlam


– Geleneksel Törenler: 
  – Bazı topluluklarda bu teknik, ateşin “ruhunu uyandırmak” için ritüelistik bir anlam taşır. Örneğin, Filipinler’deki Ifugao halkı, pirinç teraslarının bereketini artırmak için bambu ateş testeresiyle törensel ateşler yakardı. 

– Hayatta Kalma Becerisi: 
  – Orman kabileleri, avcılık veya geçici kamplar için bu yöntemi acil durumlarda kullanırdı. Bambunun her yerde bulunabilmesi, onu vazgeçilmez kılmıştır. 



4. Diğer Tekniklerle Karşılaştırma


– El Matkabı (Hand Drill): 
  – Avustralya Aborjinleri ve Afrika kabileleri tarafından kullanılır. Bambu yönteminden daha fazla efor gerektirir. 

– Yay Matkabı (Bow Drill): 
  – Daha verimli olmasına rağmen, bambu testere yöntemi malzeme hazırlama kolaylığı açısından öne çıkar. 

– Bambunun Farkı: 
  – Diğer yöntemlerde genellikle iki farklı ahşap türü (sert ve yumuşak) kullanılırken, bambuda aynı malzeme hem “taban” hem de “testere” olarak işlev görür. 



5. Modern Zamanlarda Kullanımı


– Geleneksel Topluluklar: 
  – Filipinler’in Cordillera Dağları veya Borneo’nun derin ormanları gibi bölgelerde hala uygulanır. 

– Survival (Hayatta Kalma) Eğitimleri: 
  – Bambu ateş testeresi, doğa sporcuları ve hayatta kalma eğitmenleri tarafından alternatif bir teknik olarak öğretilir. 

– Belgeseller ve Kültürel Miras: 
  – BBC’nin “Human Planet” gibi belgesellerde bu yöntemin köy yaşamındaki yeri vurgulanmıştır. 


Sonuç


Bambu ateş testeresi yöntemi, Güneydoğu Asya’nın ekolojik ve kültürel dokusuna sıkı sıkıya bağlı bir tekniktir. Hem pratik bir hayatta kalma aracı hem de kültürel kimliğin bir parçası olarak nesilden nesile aktarılmıştır. Bugün bile doğayla uyumlu yaşamın sembollerinden biri olarak varlığını sürdürür. 🌱🔥

Aşama Aşama Bambu ile Ateş Yakma Tekniği

Malzemeler:

  • Olgun ve kuru bambu (dış katmanı sert, iç kısmı gözenekli olan)
  • Bıçak veya kesici alet (bambuyu şekillendirmek için)
  • Kuru tutuşturucu/Kav (bambu talaşı, kuru yaprak, ot vb.)

Adımlar:

  1. Bambu Hazırlığı: Elimizdeki bambu yeterince uzun ise iki parçaya bölüp aynı bambuyu kullanabiliriz. Kullanacağımız bambuyu ortadan dikey şekilde bölüp aşağıdaki işlemleri sırasıyla uyguluyoruz.  Kavı başka yerden temin etmeyeceksek bıçağımız yardımıyla bambu üzerinden kav üretebiliriz.
  • Bambu Tabanı:
    • 20~30 cm uzunluğunda kalın bir bambu parçası seçin.
    • Oluğun altına, kavı yerleştirmek için küçük bir delik açın. Ve deliği dışa doğru genişletin
    • Deliğin ucu karşıdan çıkınca ortasına “V” şeklinde bir çentik açın. Bu çentiğin ucu testere kısmına oturacak kadar olursa yeterlidir (fazla büyük yapmayın)
  • Testere  Parçası:
    • Bambunun dış katmanından 30-50 cm uzunluğunda düz bir şerit kesin.
    • Kenarlarını bıçakla düzleştirerek (keskinleştirerek) testere/bıçak benzeri bir forma getirin.
  1. Kav Yerleştirme:
  • Taban bambunun deliğine kuru kavı (bambu talaşı, kuru ot) sıkıştırın. Ve sabitleyin
  • Kavın toz birikimi için hazır olması önemlidir.
  1. Sürtünme İşlemi:
  • Bambu tabanındaki “V” oluğunu, testere kısmına yerleştirin.
  • Testereyi ileri-geri hızlı ve ritmik hareketlerle sürtün.
  • Dikkat Edilecekler:
    • Sürtme hareketi  düzgün ve dengeli olmalı.
    • Basınç dengeli olmalı; fazla bastırmak sürtünmeyi yavaşlatır.
    • Sürtünmeden çıkan kahverengi tozlar deliğe birikmelidir.
  1. Kıvılcım Oluşumu:
  • Sürtünme sonucu biriken tozlar ısınarak kor haline gelir.
  • Duman çıktığını gördüğünüzde, tabanı yavaşça kaldırın.
  • Tabanın altındaki delikte küçük bir kor oluşmuş olacaktır.
  1. Ateşi Alevlendirme:
  • Kor, kavın üzerine düşürülür ve hafifçe üflenerek alev alması sağlanır.
  • Alevlenen kav, hazırlanan ateş çukuruna eklenir ve odunlarla beslenir.
  • Bambunun tamamen kuru olması kritiktir. Yaş bambu ısı üretmez.
  • Sürtünme sırasında toz birikimi kontrol edilmeli; yeterli miktarda olmalı.
  • Testere hareketi başlangıçta yavaş, ardından hızlanmalıdır.

Püf Noktaları:

Bu yöntem sabır ve pratik gerektirir. Doğru teknikle, bambunun doğal yapısı sayesinde etkili bir şekilde ateş yakılabilir. 🔥🎋

VİDEOLAR

Bu yazı için üç tane videom mevcut ilki bundan tam 4 yıl önceye ait. Aslında en düzgün anlatımım da sanırım o videoya ait. İlgili video hemen aşağıda…

06.03.2021 tarihli ilk videom

İkinci videom sevdiğim dostlarla kampta  gecenin bir yarısı hazırlandı. 25 Aralık 2022

25 Aralık 2022 Bambu Ateş Testeresi Yöntemini Uyguluyorum

Ve son videom bu sefer çok hasta olmam ve evden dışarı çıkmaya üşenmem sebebiyle ev balkonundan yapıldı :)) (ama önemli olan bilgi değil midir?) (09.03.2025)

Önümüzdeki yazılarda görüşmek üzere esenlikler!

09.03.2025 tarihli balkon videom :))